Lojistik işletmelerin temel bileşeni ve en önemli ayağı olan depolama, lojistik sektöründe hayati bir öneme sahiptir. Lojistik sektöründeki giderlerin büyük bir bölümünü de depolama maliyetleri oluşturur. Aydınlatmada bu giderler arasında ciddi bir yüke sahip ve toplam enerji faturasının %80’nini oluşturabilir. Bu durum rekabetçi bir hizmet sunabilmek için depo verimliliğini hayati bir konu haline getirir.

Bu yazımızda aydınlatmanın iş güvenliği, çalışan ve enerji verimliği üzerine ne gibi etkileri var onlardan bahsedeceğiz.

Bir ortamı aydınlatmak, binanın tasarım aşamasında (mimarlar veya içmimarlar) tarafından düşünülmesi gereken sistemli ve bilimsel bir iştir. Aydınlatma, o ortamda çalışan insanların yaptıkları görevlere göre tasarlanmalıdır. Lojistik depolarda birbirinden farklı birçok iş ve işlemler yapılmaktadır. Genel olarak görev ne kadar ayrıntı gerektiriyorsa, ışık seviyesi o kadar fazla olacaktır.

Aydınlatma, işyerini kullanan herkesin sağlığı ve güvenliği için çok önemlidir. Bir tehlikeyi ne kadar hızlı ve kolay görürseniz, önlenmesi o kadar kolay olur. Yetersiz aydınlatma işletme için bazı dolaylı maliyetler de çıkarabilir.

·         Kaza ve yaralanmalar sonucu işten uzak kalma

·         Personel verimliliğinin ve üretkenliğinin azalması

·         Sağlık problemleri nedeniyle artan devamsızlık-iş günü kayıpları (göz hastalıkları, yorgunluk, migren, baş ağrısı vb.)

Depo kurulum aşamasında veya sonrasında birçok faktörün değerlendirildiği gibi aydınlatma faktörünü de ayrıca ele alıp risklerinin değerlendirmesi gerekir. Çünkü depolar genellikle az pencereye ve yüksek tavan, yüksek raflar ile geniş yatay alanlara sahip olurlar. Risklerin değerlendirilmesi ve aydınlatma seçim aşamasında dikkat edilmesi gereken;

·         Çalışanların sağlığı ve güvenliğinin iyileştirmesi

·         Bakım maliyetlerinin az olması

·         Çevreye saygılı olması (atık oluşumu)

·         İş verimliliğini artırması

·         Enerji verimliliği gibi unsurlarda değerlendirilmelidir.

Lojistik depolarda farklı birçok iş bir arada yapılmaktadır. Örneğin iş makinaları hareketleri, sipariş ürünlerinin toplanması, sevkiyat/ürün kabul faaliyetleri, dış saha araç hareketleri ve ofis ortamı şeklinde sıralanabilir. Çalışanlar, çalışma ortamında etrafında nelerin olduğunu net bir şekilde göremezse kazalar kaçınılmaz olabilir bu yüzden aydınlatma çok önemlidir.

Aydınlatılan alanda gölgelenme, parlaklık ve titremedenden de kaçınılmalıdır. Işık kaynakları bu etkiyi en aza indirecek şekilde yerleştirilmelidir. Aydınlatma grupları arasındaki mesafe özellikle dikkate alınmalıdır. Bu konuda üreticiler armatürlerin maksimum aralık/montaj yükseklik oranına uygun montaj yapmalıdır.

Özellikle gece vardiyası çalışmaları olan depolarda, yatay düzlemde aydınlatmanın önemli olduğu dış saha aydınlatmaları içinde, örneğin; tır park alanları veya yükleme rampalarında aydınlatma sistemi gölgeleri en aza indirecek şekilde olması gerekmektedir. Bu yüzden aydınlatmanın yüksek seviyelerde ve ışığın direk gelmesine dikkat edilmelidir.

İşletme sahipleri aydınlatmanın kullanıldığı çalışma koşullarını da dikkate almalıdır. Tozlu, yanıcı veya patlayıcı ortamlarda, toz girişine karşı koruma sağlayan, sağlam yapılı ve tutuşmayan bir aydınlatma tercih etmelidir.

Aydınlatma seçiminde ise, yüksek tavanlı depolarda özellikle klasik floresan tip aydınlatmalar yerine LED tipi armatürlerin kullanımı daha uygundur. LED tipi aydınlatmalar kullanım ömürleri bakımından daha uzun süre kullanılabilir. Bunun yanında, klasik aydınlatmalara göre %60 oranında daha az enerji tüketirler. Özellikle ısı kontrolü yapılan gıda ve ilaç depolarında veya ofis ortamlarında LED aydınlatmaların ısı çıkışı daha az olacağından iklimlendirme için harcanan enerjiden de tasarruf sağlatacaktır.

Enerji verimliliği açısından deponuzda doğal ışık alan bölgeleriniz mevcutsa bu bölgelerde aydınlatma sisteminizin yoğunluğunu azaltacak sistemler entegre edilebilir. Işık yoğunluğunun fazla olduğu gün ve saatlerde aydınlatmada manuel veya otomatik karartma yapılabilir. Bu da enerji maliyetlerini azaltacak bir uygulamadır. Bunun yanında hareket sensörleride, deponun çeşitli yerlerinde personel veya iş makinesi hareketliliğinin olmaması durumunda aydınlatmaların belirli bir süre sonra sönmesini sağlayacaktır. Faaliyetin olmadığı depo bölümlerde aydınlatmaların sürekli açık tutulmasına gerek yoktur. Aydınlatmanın yalnızca gerektiği yerde ve zamanda kullanılmasına izin veren sensörler kurmak maliyet azaltıcı ve mantıklı olanıdır.

Aydınlatma bakımları ve kontrolü de önemli bir konudur. Kullanım yılı artıkça ışık seviyesinde azalma meydana gelmesi doğal bir süreçtir. Aydınlatma seviyesini, toz gibi dış etkenler ve kullanım ömrünün azalması etkileyebilir. Bakım ve değişim sıklığı, armatür tipine ve çevre koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Aydınlatmaların temizlik ve bakımının düzenli yapılması ortamın yeterli seviyede aydınlatma almasını sağlar. Ancak bakım sırasında, yüksekte çalışma ve elektrik riskilerine karşı gerekli önlemleri almayıda ihmal etmeyin.

Sonuç olarak; doğru aydınlatma seçimi ve tasarımı ile hem çalışan güvenliği hemde enerji maliyetlerini düşürmek mümkündür.