Paletler, endüstri genelinde yaygın olarak kullanılmaktadır. EN ISO 445 standarttına göre palet; ürünleri ve malları monte etmek, yüklemek, depolamak, elleçlemek, istiflemek ve taşımak için temel olarak kullanılan, transpalet/forklift gibi iş ekipmanları ile taşımaya uygun, minumum yükseklikleteki sabit yatay platform olarak tanımlanır.

Bu yazımızda da palet çeşitleri, palet seçimi, tehlike ve riskler ile bilgileri bulacaksınız.

Paletler, ürünleri nakliye sırasında korudukları ve yükleme-boşaltma sürecinde önemli ölçüde hızlandırdıkları için tedarik zincirinin hayati bir parçasıdır. Ancak doğru paleti seçmek konusunda zorlanabiliriz. Palet seçimi konusunda bu yazımızı okuduktan sonra daha doğru bir seçimi gerçekleştirebilirsiniz.

Palet Çeşitleri

Paletler, kullanım alanlarına göre farklılık gösterebilir. Yapılacak iş için öncelikle risk değerlendirmesi yapılmalı ve belirlenen tehlike-riskler göz önüne alınarak palet seçimi yapılmalıdır. Taşınacak ürünün ağırlığı en temeli olup sırasıyla, depolama şekli (soğuk-kuru depo), kullanılacak sektör türü (gıda, kimyasal vs.), kullanılan iş ekipmanı gibi faktörler, palet seçimini etkileyen nedenlerdir.

Ahşap Palet

Ahşap paletler belki de kullanımdaki en yaygın palet olup, ağır yüklerin taşınması için tercih edilen ve kolay onarımı olan paletlerdir. Ancak paletin kendisinin ağır olması ve artan ahşap maliyetleri nedeniyle hem ergonomik açıdan hem de maliyet açısından bu paletin seçimini düşündürmektedir. Bunlara ek olarak ahşap paletlerin yüzeylerinin gözenekli olması nemli ortamlarda çürüme yapması, böcek istilası ve kimyasal tutulumu gibi problemler içerebilmektedir. Ahşap paletlerin birleşim noktalarında çivilerin varlığı çalışanlara ve ürünlere zarar verebilir. Taşıma konveyör sisteminde oluyorsa eğer makinaya da zarar verebilir. Çalışanları ergonomik açıdan etkileyebileceği gibi kıymık batmalarına da neden olabilir.

Metal Paletler

Genellikle ağır yüklerin taşınması için kullanılan paletlerdir. Dayanıklıdır ancak pahalı ve tamir edilmesi zordur.

Plastik Paletler

Plastik paletler son zamanlarda tercih edilen paletler arasında ciddi bir yükseliştedir. Plastik paletler dayanıklı, ahşap ve metal paletlere oranla önemli ölçüde hafiftir. Pürüssüz yüzeye sahip olduğundan dolayı kıymık batması veya çivi batması gibi riskler içermez. Çürüme ve korozyona karşı dayanıklıdır.

Palet Standartları

Tedarik zincirinde paletlerin kullanımı evrenseldir. Bir ürünün, Avrupa’ya veya kıtalar arası transferi sırasında güvenli bir şekilde transferinin gerçekleşmesi aşamalarında palet mutlaka kullanılmaktadır. Bu aşamada paletin standartlara uygun olmaması transfer edilen ürünlerde ciddi zararlar oluşmasına ve transfer sonrası ürünün reddine kadar gidebilir. Bu durumunda şirketler ve çalışanlar ciddi zararlar yaşayabilir. Bunun önüne geçilmesi adına Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu ISO-18613:2014’te palet denetim prosedürleri için kriterler sağlar ve bu kriterler temel olarak ihracat için palet gereksinimlerini kapsar. Paletler ile ilgili olan, TS EN 13698-1 ahşap paletlerin üretim özellikleri ve deney metodlarını içeren TS EN ISO 12777-3 standartları da mevcuttur.

Palet Kaynaklı Kazalar

Paletler yapıları gereği ağırdır ve bir kaza meydana geldiğinde ciddi sonuçlar doğurabilir. Düşen paletler bir dizi ölümcül kazaya neden olmuştur ancak düşen paletlerin oluşturduğu riskler tam olarak anlaşılmamaktadır. Palet kaynaklı kazaların ana nedenleri ise;

§  Kötü tasarım

§  Kalitesi düşük malzemeden yapılması

§  Yapılacak işe uygun olmayan bir palet kullanılması

§  Hasar gören paletin tekrar kullanılması

§  Raf-palet boyutlarının uygun olmaması

§  Kötü kullanım

§  Paletin uygun olmayan ortamda kullanılması, kazaları meydana getirebilir.

Bunun önüne geçmek için doğru planlama yapmak, ilgili standartları sağladığından emin olmak ve satın alınırken üretici veya tedarikçisi ile doğru iletişim kurmak çok önemlidir.

Nelere dikkat edilmesi gerektiği konusunda sorulacak sorular sırasıyla;

§  Taşınacak yüklerin türü: katı-sıvı-toz-çuval-karton vs.

§  Taşınan yükün palete zarar verebilir mi? Kimyasal madde, aşındırıcı madde vs.

§  Yüklerin ağırlığı ve palet üzerinde nasıl dağıldığı, yani tüm yüzey üzerinde eşit olarak yoksa belli bir noktada mı yoğunlaşacak?

§  Paletin kullanılacağı ortam, örneğin; soğuk hava deposu, dış mekan, iç mekan, kimyasal işler

§  Palet, transpalet, forklift, çatal ataşmanlı vinçler, otomatik istifleme ekipmanı veya otomasyonlu bir konveyör sisteminde mi kullanılacak?

§  İki yönlü veya dört yönlü giriş gerekli mi?

§  Yüklenen paletlerin ağırlıkları ve yükseklikleri ile kullanılacak raf tipi sorulması gereken sorular arasındadır.

Palet Kullanımdaki Tehlike ve Riskler

Paletler kullanım sırasında birçok etkiye maruz kalmaktadır ve tekrar kullanım öncesi mutlaka paletler kontrol edilmelidir. Bu kontrol hem çalışanları hem de üzerindeki ürünün korunmasını sağlayacaktır.

§  Boş paletler dikkatlice kullanılmalı, sürüklenmemeli veya etrafa fırlatılmamalıdır.

§  Uygun olmayan uzunlukta forklift çatalları, paletin hasar görmesine neden olabilir ve çalışanlar için tehlikeli yaratabilir. Forklift-çatal boyu uygun olmalıdır.

§  Tek seferlik paletler, yani sadece tek kullanım için tasarlanan paletler açıkça işaretlenmelidir. Bu paletlerin tekrar kullanımı ve raflarda depolama için kullanımı uygun değildir.

§  Yükleri paletlere sabitlemek için kayış kullanıldığı durumlarda, kayışın forklift çatalına vb. takılabileceği göz önüne alınmalıdır. Paletlere zarar gelmemesi ve paletli yüklerin emniyetli bir şekilde kaldırılması için forklift çatalları palet içerisinde palet derinliğinin en az 3/4'üne kadar girmelidir.

§  Çatallar paletin dışına çıkmamalıdır. Çatallar, palet dışına çıkarsa bitişik yük veya yüklerin zarar görmesine veya devrilmesine neden olurlar.

§  Kullanılmadığı zamanlarda paletleri düzgün şekilde depolanmalıdır.

§  Paletler yüksek yerlere erişim için platform olarak forklift ile asla kullanılmamalıdır.

§  Paletler ile çalışırken kişisel koruyucu donanımlarınız mutlaka kullanın. Bunlar iş ayakkabısı ve koruyucu eldiven mutlaka olması gerekenlerdir.

§  Çalışanlarınızı palet ile çalışırken güvenli çalışma konusunda teşvik edin ve eğitin.

Kaynaklar:https://www.hse.gov.uk/pubns/pm15.pdf

https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:445:ed-4:v1:fr

https://igps.net/blog/2019/12/03/how-to-streamline-your-pallet-inspection-procedure/

https://www.nordpack.de/en/euro-pallets/